• آدرس فردیس، فلکه اول، برج نگین البرز، طبقه 6 واحد 30
تلفن تماس :  026-34091715

انواع عوارض چشمی و مراقبت از چشم در برابر آن ها

بابالارفتن قندخون در افراد دیابتی و باپیشرفت این بیماری در بدن فرد مبتلا به بیماریهای زیادی گرفتار می شود از جمله عوارض دیابت ،دیابت چشمی است که اغلب باعث کم بینائی یا نابینائی فرد مبتلا می شود.
بیماری قند (دیابت) یکی از بیماریهای نسبتا شایع و جدی است که بعلت بالا بودن میزان قند خون در طولانی مدت سبب تغییراتی در عروق خونی تمام اعضای بدن می شود که این تغییرات باعث عوارض کوچک و بزرگ در ارگانهای حیاتی مانند مغز، قلب، کلیه، چشم و دیگر اعضای بدن می گردد که نهایتا ممکن است به مشکلاتی همچون سکته مغزی، سکته و نارسایی قلبی، نارسایی کلیوی، و نابینایی منجر گردد.
گرفتاری چشمی بیماری قند یکی از علل عمده نابینایی و یا کم بینایی، هم در کشورهای پیشرفته و هم در کشورهای غیر پیشرفته می باشد. متاسفانه شیوع عوارض چشمی بیماران دیابتی روز به روز بیشتر می شود، چرا که با پیشرفتهای جدید و کنترل بهتر بیماری قند بر طول عمر بیماران افزوده شده و در نتیجه عوارض چشمی بیماری دیابت نیز بیشتر دیده میشود. سالها قبل و پیش از ابداع روشهای جدید درمانی مانند لیزر، بسیاری از بیماران دیابتی متاسفانه به علت عوارض چشمی این بیماری نابینا شده و در سنین میانسالگی خانه نشین می شدند. اما امروزه می توان با تشخیص به موقع و درمان مناسب، بخوبی از این عارضه جلوگیری نمود.

عوارض چشمی بیماری قند

عوارض چشمی بیماری قند می تواند شامل موارد زیر باشد:
آسیب به عروق خونی شبکیه که اصطلاحا رتینوپاتی دیابتی خوانده می شود و سبب ورم مرکز بینایی چشم (ماکولا)، خونریزی های متعدد در شبکیه و زجاجیه چشم می گرددکه اگر به موقع درمان نگردد، منجر به کم بینایی یا نابینایی دائمی می گردد.
آب مروارید (کاتارکت) زودرس که خوشبختانه این عارضه بخوبی با عمل جراحی اب مروارید قابل درمان است.
آب سیاه (گلوکوم) که بعلت افزایش فشار داخل چشم ایجاد می شود و اگر به موقع درمان نگردد سبب آسیب دائمی به عصب چشم و کم بینایی و یا نابینایی می گردد.
شروع رتینوپاتی دیابتی معمولا بدون علامت است، اما بتدریج پیشرفت کرده و سبب افت بینایی می گردد. اگر این عارضه به موقع تشخیص داده شود و به موقع درمان گردد بیش از 90 درصد از بیماران می توانند از خطر نابینایی نجات یابند. اما یادمان باشد علی رغم پیشرفتهایی که در تشخیص و درمان این عارضه صورت گرفته است، اما غالبا بعلت بی توجهی بیماران و عدم مراجعه به موقع، رتینوپاتی دیابتی هنوز یکی از دلایل نابینایی در بزرگسالان می باشد. بنابراین لازم است کلیه بیماران دیابتی حداقل سالی یک بار تحت معاینه کامل چشم که با استفاده از قطره های گشاد کننده مردمک صورت می گیرد، قرار گیرند.
گرفتاری شبکیه ای بیماری قند به دو مرحله تقسیم بندی می شود:
مرحله نخست که بنام رتینوپاتی دیابتی زمینه ای نامیده می شود که در این حالت بیماری محدود به شبکیه است و خونریزی های کوچک و تورم و رسوب چربی در شبکیه دیده می شود. در این مرحله اگر ناحیه مرکز بینایی (ماکولا) گرفتار نباشد، این وضعیت بدون علامت است و بیمار ممکن است هیچگونه علائم بینایی نداشته باشد و غالبا نیاز به درمان هم ندارد. اما نکته مهم در این مرحله این است که بیمار باید با فواصل نزدیکتر (هر چهار ماه) مورد معاینه چشم قرار گیرد و یا با دیدن اولین علائم بیماری بلافاصله به پزشک مراجعه نماید.

عوارض چشمی

مرحله دوم که بنام رتینوپاتی دیابتی پیشرونده نامیده می شود که در این حالت عروق خونی جدید و غیر طبیعی در شبکیه، سر عصب، و همچنین در زجاجیه ایجاد می شود که بعلت شکننده بودن این عروق، شانس خونریزی داخل شبکیه و زجاجیه بسیار بالاست و اگر در این حالت درمان صورت نگیرد در عرض مدت کوتاهی منجر به عوارض ثانویه دیگر یعنی خونریزی داخل چشم، پارگی شبکیه، و آب سیاه می گردد که نهایتا سبب از بین رفتن کامل بینایی خواهد شد. بنابراین مهم است که بیمار در شروع این مرحله تحت درمان با لیزر قرار گیرد تا این عروق جدید قبل از اینکه سبب عوارض بعدی گردند، از بین بروند. باید توجه داشت که در مرحله رتینوپاتی پیشرونده، تعداد دفعاتی که بیمار ممکن است به لیزر احتیاج داشته باشد، معمولا بیش از یک بار است و عمده این بیماران برای کنترل بیماری حدود چهار جلسه لیزرتراپی نیاز دارند. گاهی لیزر به تنهایی ممکن است کافی نباشد و یا بعلت خونریزی زجاجیه، امکان انجام لیزر درمانی وجود نداشته باشد که در اینصورت بیمار به عمل جراحی ویترکتومی نیاز پیدا می کند. این عمل بعلت طولانی بودن زمان عمل، معمولا تحت بیهوشی عمومی انجام می گیرد. البته انجام آن با بی حسی موضعی نیز امکان پذیر می باشد.
لیزرهای مختلفی برای مقاصد متفاوت در چشم پزشکی استفاده می شوند. بعنوان مثال لیزری که در درمان عوارض چشمی بیماری قند استفاده می شود متفاوت از نوعی است که برای درمان نزدیک بینی کاربرد دارد.

عوارض چشمی ناشی از نگاه به خورشید گرفتگی

توجه به اثرات و عوارض چشمی ناشی از نگاه به خورشید گرفتگی در یک مطالعه آینده نگر بر آن شدیم تا افرادی را که متعاقب نگاه مستقیم یا غیر مستقیم به پدیده خورشیدگرفتگی دچار عوارض چشمی شده اند را در سطح شهرکرد مورد معاینه و پیگیری قرار دهیم. 155 نفر با ناراحتی چشمی که در اثر نگاه به کسوف ایجاد شده بود به مطب ها و کلینیک ویژه چشم پزشکی مراجعه کرده و پس از معاینات لازم علایم بیمار در پرسشنامه مخصوصی ثبت و در فواصل زمانی یک هفته، یک ماه، سه ماه و شش ماه بعد مجددا بیماران معاینه گردیدند. 80 درصد افراد مراجعه کننده در سن بین 20 تا 45 سالگی بوده و 55 نفر آنها بدون استفاده از فیلترهای حفاظتی به کسوف نگاه کرده بودند. بیشترین شکایات بیماران سوزش، خارش، آبریزش، فتوفوبی، تاری دید و سردرد بود. کاهش بینایی در 30 نفر، اسکوتوم بینایی در 10 نفر و متامورفوپسی در 5 نفر مشاهده شد. در هفته دوم در اکثر مراجعین علایم ابتدایی به طور کامل برطرف شده و تنها در 5 چشم کاهش حدت بینایی به میزان 2 تا 4 خط اسنلن موجود بود. 5 بیمار فوق تماما بدون استفاده از فیلتر و به مدت طولانی تقریبا کل مدت کسوف را مشاهده کرده بودند. در ماه سوم کاهش بینایی فوق همراه با سوختگی ملایم ماکولادرتین در 5 چشم ذکر شده باقی بود ولی در فلوئورسئین آنژیوگرافی نکته غیر طبیعی مشاهده نشد. پس از 6 ماه در 4 چشم حدت بینایی به 20/30 برگشته و در یک چشم دید 20/40 بود.
طی کسوفی که رویت بود، زنی جوان برای شش ثانیه به خورشید خیره شد؛ بدون اینکه عینک مخصوصی برای محافظت از بینایی اش به چشم داشته باشد. وی سپس برای 20 ثانیه دیگر هم با عینک مخصوص کسوف به این پدیده نگاه کرد؛ اما اتفاقی که نباید می افتاد، افتاده بود. چهار ساعت بعد، بینایی او به شکل تار درآمد و تنها قادر به مشاهده سیاهی بود.
اما این اتفاق ناخوشایند برای وی، به معنای کسب اطلاعات بیشتر درباره پیامدهای خیره شدن به خورشید در سطح سلولی بود. تقریباً 90 درصد از بزرگ سالان ، آن کسوف را تماشا کردند. این رویداد که موجی از هیجان را به راه انداخته بود، «خورشیدگرفتگی بزرگ » نامیده شد.
هنگامی که زن 20 و چند ساله به صورت مستقیم به خورشید نگاه کرد، 70 درصد این سیاره با ماه پوشیده شده بود. سه روز بعد، وی به سراغ پزشکان رفت و به آنها اطلاع داد که با خیره شدن به سیاره عظیم الجثه ای که می تواند با پرتوهایش چشمان را بسوزاند، به بینایی خود آسیب زده است.
چشم پزشکان به ثبت تصاویری از چشمان وی پرداختند که به لطف پیشرفت های حاصل شده در نورشناسی، جزییات بسیار زیادی را برای اولین بار به نمایش می گذارند. این تصاویر نشان داد که هر دو چشم، به خصوص گیرنده های نوری چشم چپ آسیب دیده اند. متاسفانه، در حال حاضر هیچ درمانی برای خساراتی ناشی از خیره شدن به خورشید (یا در اصطلاح تخصصی، رتینوپاتی وجود ندارد؛ در سال 1962، مردی به صورت مستقیم به خورشیدگرفتگی نگاه کرد و امروز تنها قادر به استفاده از چشم راست خود است.
با این همه، محققان امیدوارند که این تصاویر تازه به درک عمیق تری از این وضعیت پزشکی منجر شود و کشف راه های درمانی را در پی داشته باشد. در این بین، محققان لازم دیده اند که یک بار دیگر خطرات نگاه کردن به خورشید را به نسل جوان یادآوری کنند؛ هرچند که اگر منصف باشیم، به مردم درباره خورشیدگرفتگی اخیر هشدارهای کافی داده شده بود.
آیا مبتلا به فشارخون هستید؟ آیا می دانید که بالا بودن فشارخون علاوه بر عوارضی که در قلب، کلیه، مغز و سایر اندام ها ایجاد می کند می تواند روی چشمان شما نیز تأثیر بگذارد؟
بیماری فشارخون که بصورت فشار دیاستولی بالای 90 و یا فشار سیستولی بالای 140 میلی متر جیوه تعریف می شود باعث تغییرات گسترده و پیچیده ای در عروق بدن می شود. از آنجا که شبکیه تنها عضوی از بدن است که عروق آن بصورت مستقیم قابل مشاهده می باشد ممکن است قبل از آنکه عوارض فشارخون در سایر اعضای بدن پدیدار شود بتوان عوارض فشارخون را در رگ های شبکیه تشخیص داد. بنابراین اگر چشم پزشک فقط با معاینه چشم به شما گفت که احتمالاً مبتلا به فشارخون هستید تعجب نکنید.

عوارض چشمی ناشی از فشار خون بالا

فشارخون، بالا بخصوص بصورت مزمن باعث تنگ شدن تدریجی سرخرگ های شبکیه می شود که در مراحل اولیه ممکن است چندان قابل تشخیص نباشد، اما به تدریج با پیشرفت بیماری، تنگی سرخرگ ها شدیدتر می شود. (این تنگی شریان ها، در معاینه، با باریک شدن شدید شریان ها در مقایسه با وریدهای شبکیه مشخص می شود). در موارد پیشرفته تر علاوه بر تنگ شدن منتشر شریان ها ممکن است دیواره شریان در برخی نقاط بصورت موضعی دچار اسپاسیم شود و ظاهر نامنظمی پیدا کند. در مراحل بعدی خونریزی های کوچک در شبکیه اتفاق می افتد به علاوه ممکن است موادی از داخل عروق به داخل شبکیه نشست کند و بصورت لکه های سفید روی شبکیه دیده شود. در مواردی که فشارخون شدیداً بالا باشد ممکن است علاوه بر عوارض فوق ورم سر عصب بینایی اتفاق بیافتد. (فشارخون در این حد بسیار خطرناک است و ممکن است منجر به سکته قلبی یا مغزی شود بنابراین فرد مبتلا باید به سرعت در بیمارستان بستری گردد.) البته لازم به ذکر است که این عوارض فشارخون هیچکدام تغییر محسوسی در بینایی فرد ایجاد نمی کنند به علاوه در صورت درمان مناسب فشارخون، این تغییرات به تدریج به حالت معمول بر می گردند و شبکیه ظاهر عادی پیدا می کند.
علاوه بر تغییرات فوق الذکر که معمولاً باعث کاهش دید نمی شوند، فشارخون می تواند زمینه ساز بروز انسداد شریان یا ورید مرکزی شبکیه (یا شاخه های آن ها) شود که در این حالت باعث افت دید دائمی می شود.
گرچه مهمترین تغییرات ناشی از فشارخون در شبکیه اتفاق می افتد، اما سایر قسمت های چشم نیز از این عوارض در امان نیستند مثلاً افزایش ناگهانی فشارخون بویژه در افراد جوان می تواند باعث تغییراتی در عروق و رنگدانه های مشیمیه شود که البته تأثیر خاصی روی بینایی فرد ندارد به علاوه افزایش حاد فشارخون گاهی باعث پاره شده رگ های ظریف ملتحمه و ایجاد خونریزی زیر ملتحمه می شود این خونریزی معمولاً ظرف 3-2 هفته خودبخود جذب می شود و نیاز به درمان خاصی ندارد.

عوارض های چشمی در دیابت

یک نکته بسیار مهم آن است که در افراد مبتلا به دیابت وجود فشارخون بالا می تواند باعث تشدید عوارض دیابت در شبکیه (رتینوپاتی دیابتی) شود. بنابراین کنترل فشارخون در افراد دیابتی اهمیتی دو چندان می یابد.

درمان ابتلا به عوارض چشمی فشار خون

درمان اصلی مبتلایان به عوارض چشمی فشارخون، درمان خود بیماری فشارخون است. معمولاً در صورت درمان مناسب تغییرات شبکیه پس از مدتی برطرف می گردند و درصورتیکه معاینه چشم پس از 3-2 ماه تکرار شود شبکیه ظاهر طبیعی خواهد داشت. معاینه شبکیه وسیله خوبی برای ارزیابی کنترل مناسب فشارخون می باشد.

عوارض چشمی در بیماران دیالیزی

بیماری مزمن کلیه طیفی از درگیری های کلیه را دربر می گیرد و بیماران دیالیزی که مشکلات چشمی می یابند.و ریسک فاکتورهای متعددی در ایجاد آن دخیل هستند، برخی از آنها افزایش فشار خون، دیابت و سن بالا می باشد. گزارشات مختلفی وجود دارد که حاکی از درگیری چشمی به دنبال نارسایی مزمن کلیه و همودیالیز است. بهمین منظور این مطالعه با هدف تعیین فراوانی تظاهرات چشمی در بیماران همودیالیزی مراجعه کننده به مرکز دیالیز بیمارستان بعثت همدان اجرا شد.
روش کار: در این مطالعه توصیفی- مقطعی علائم چشمی 74 بیمار همودیالیزی مراجعه کننده به واحد دیالیز در سال 1394 مورد بررسی قرار گرفت. خصوصیات این بیماران شامل: سن، جنس، مدت زمان دیالیز و ریسک فاکتورهای زمینه ای مورد بررسی قرار گرفت و معاینه چشم در تمام این بیماران توسط چشم پزشک انجام شد.
یافته ها: 50% بیماران مذکر و 50% مونث بودند. میانگین سن آنها 58.8 سال و میانگین مدت دیالیز 40.16 ماه بود. میانگین حدت بینایی در بیماران 4.58 (از 10) بود. شایع ترین یافته مشکلات ماکولا بود که 59.5% افراد را درگیر کرده بود. یافته شایع دیگر در این مطالعه کاتاراکت بود که در 56.7% از افراد مشاهده شد. دیگر یافته های چشمی شایع در این مطالعه به ترتیب درد چشم (56.7%)، قرمزی چشم (52.7%)، خشکی چشم (50%) و آدم پلک (43.2%) بود.
نتیجه گیری: عامل اصلی ایجاد نارسایی مزمن کلیه در بیماران مورد مطالعه فشار خون بالا و در مرتبه بعدی دیابت بود و شایع ترین عارضه چشمی در این مطالعه مشکلات ماکولا و سپس کاتاراکت گزارش گردید. با توجه به شیوع بالای این عوارض در بیماران همودیالیزی، پایش منظم بیماران جهت تشخیص زودهنگام و در نتیجه درمان به موقع و موثر در راستای بهبود کیفیت زندگی آنان ضروری به نظر می رسد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

X